صفحه اصلي   تماس با ما   نقشه سایت   انگليسي   العربيه   اردو  
نسخه چاپي


چرا در دوران بارداری وزن افزایش می‌یابد؟/ عواقب افزايش وزن بيش از حد


چاقی پیش از بارداری و چاقی در دوران بارداری هرکدام باعث بروز اختلالاتی در روند باروری می‌شود؛ بنابراین اقدام به بارداری زیر نظر متخصص به وضعیت سلامتی مادر و جنین کمک می‌کند.
چاقی پیش از بارداری و چاقی در دوران بارداری هرکدام باعث بروز اختلالاتی در روند باروری می‌شود؛ بنابراین اقدام به بارداری زیر نظر متخصص از توصیه‌هایی است که به وضعیت سلامتی مادر و جنین کمک می‌کند.

به گزارش مهرخانه، جلوگیری از چاقی و افزایش وزن بی‌رویه در دوران بارداری، جلوگیری از بروز ناهنجاری‌های جنین و تناسب اندام پس از وضع حمل است. متأسفانه شروع چاقی در بیشتر زنان در ایران هم‌زمان با شروع دوران بارداری و شیردهی است. علت این مسأله نیز تصور غلطی است که نسبت به بارداری و شیردهی در ذهن افراد وجود دارد. اطرافیان به محض اطلاع از بارداری زن با جملاتی مانند «تو دیگر تنها نیستی، باید به اندازه دو نفر غذا بخوری/ اگر کم بخوری فرزندت ضعیف یا ناقص به دنیا می‌آید/ شاید شما سیر باشی ولی بچه در شکمت گرسنه است/ اگر خانم باردار خوب بخورد نیازی به ویتامین یا مکمل ندارد و...» به استقبال او می‌روند اما تغذیه غلط در دوران بارداری می‌تواند مشکلات بسیاری را برای مادر و کودک فراهم کند.

پیش از بارداری چه کنیم؟
یک زوج برای فرزندآوری نیاز به آمادگی فیزیکی و روحی دارند؛ به همین دلیل پیش از اقدام به بارداری نیاز به ویزیت پزشک، در صورت لزوم بررسی اختلالات ژنتیکی، عفونت‌های جنسی، سبک زندگی، تناسب اندام، کنترل محیط زندگی و عادات زندگی و سابقه بیماری‌های قبلی دارند. در مورد تناسب اندام مطالعات نشان داده است که اندام مناسب قبل و حین بارداری می‌تواند به زایمان راحت کمک کند. وزن بدن نباید کمتر یا بیشتر از ۱۵ درصد از وزن ایده‌آل باشد.

 

پس فرد پیش از آن‌که سعی در باردار شدن داشته باشد، باید به وزن خود توجه کند؛ نباید بسیار چاق یا لاغر بود. هر یک از این دو حالت می‌تواند بارداری را دشوارتر کند. رژیم نادرست می‌تواند سبب کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی مورد نیاز بدن شود. به همین دلیل اگر فرد تصمیم به گرفتن رژیم پیش از بارداری دارد، حتماً باید باید با پزشک مشورت کند. همچنین کمبود وزن شدید می‌تواند روی رشد جنین اثر داشته باشد. چون جنین تمام انرژی و مواد معدنی خود را از طریق جفت با صرف انرژی مادر کسب می‌کند.

میزان طبیعی افزایش وزن در بارداری
افزايش وزن متعادل در دوران بارداری سبب کم‌شدن ميزان مرگ و مير شيرخوار، افزايش وزن متوسط تولد و کاهش شيوع تولد نوزاد با وزن کم می‌شود. افزايش وزن در دوران بارداری در زنان مختلف متفاوت است؛ مادران جوان و اول‌زا معمولاٌ اضافه وزن بيشتری تا مادران مسن‌تر و چندزا دارند. افزايش وزن معمولی در دوران بارداری برای زنانی که قبل از بارداری وزن طبيعی داشتند، حدود 11.5 تا 16 کيلوگرم پيشنهاد شده است که کمی بيش از مقاديری است که در گذشته معمول بوده است و علت آن هم در کم‌کردن شانس عقب‌ماندگی رشد داخلی رحم است. در عين حال بايد به اين نکته توجه داشت که وزن بيشتر، زايمان را مشکل‌تر می‌کند.

اگر مادر بر اساس اشتهای طبيعی خود غذا مصرف کند، در آخر سه ماه اول بارداری حدود 0.9 تا 1.8 کيلوگرم و در 6 ماه بعدی هر هفته حدود 400 تا 450 گرم بايد افزايش وزن داشته باشند. الگوی افزايش وزن نیز به همان اندازه افزايش وزن اهميت دارد. تغيير زياد در تعادل مايعات به‌ويژه پس از هفته بيستم بارداری که به‌صورت افزايش ناگهانی وزن ظاهر می‌شود، معمولاً نمايان‌گر مسموميت بارداری است.

اساس و هدف کنترل وزن در دوران بارداری بهبود وضع تغذيه برای مادر و جنين است. در زنان چاق افزايش بيش از حد وزن در دوران بارداری مخاطراتی را به دنبال دارد. در مادرانی که وزن بالايی دارند، افزايش وزنی حدود 6 تا 7 کيلوگرم در دوران بارداری مربوط به وزن کودک و ديگر ضمایم بدون تجمع چربی در مادر بهترين نتیجه است. البته اين سفارش‌ها به اين معنی نيست که زنان چاق در دوران بارداری بايد بر روی رژيم شديداً محدود از کالری قرار بگيرند.

چرا در دوران بارداری وزن افزایش می‌یابد؟
پس از بارداری هرکدام از موارد مانند جنین، جفت، مایع آمنیوتیک و اعضای بدن مادر وزنی را به خود اختصاص می‌دهند که در مجموع وزن مادر را نشان می‌دهد و پس از زایمان و در دوران شیردهی بخش قابل توجهی از آن به‌طور طبیعی از بین می‌رود.

1.    جنین (۳.۶ کیلوگرم)
مسلماً کودکی که در حال رشد است، باعث بالا رفتن وزن و بزرگ شدن شکم می‌شود. وقتی کودک درون رحم قرار می‌گیرد، به مرور به وزن مادر چیزی حدود ۳.۶ کیلوگرم اضافه می‌شود.

2.    جفت (۱ تا ۱.۳ کیلوگرم)
جفت ارگانی است که به جنین در حال رشد در دیواره رحم متصل می‌شود تا اجازه دهد فرآیندهایی مانند حذف زباله‌ها، جذب مواد غذایی، تبادل گاز و تنظیم حرارتی جنین برای آماده کردن فضا جهت رشد نوزاد پیش برود. این ارگان ۱ تا ۱.۳ کیلوگرم از اضافه وزن دوران حاملگی را به خود اختصاص می‌دهد.

3.    مایع آمنیوتیک (۱ تا ۱.۳ کیلوگرم)
آب دوران بارداری یا مایع آمنیوتیک، مایع موجود در کیسه آمنیوتیک است. این مایع از الکترولیت‌ها ساخته شده، اما پس از ۳ ماه اول، این مایع پروتئین، کربوهیدرات و دیگر مواد مغذی نیز در خود ذخیره می‌کند. مایع آمنیوتیک درست مانند جفت ۱ تا ۱.۳ کیلوگرم از اضافه وزن دوران بارداری را به خود اختصاص می‌دهد.

4.    سینه‌ها (۱ تا ۱.۳ کیلوگرم)
سینه‌های مادر در طول بارداری متورم می‌شوند تا برای شیردهی آماده شوند. به همین دلیل ۱ تا ۱.۳ کیلوگرم ممکن است به وزن مادر اضافه شود.

5.    خون اضافی (۱.۸ کیلوگرم)
خون اضافی که کودک برای رشد نیاز دارد نیز باعث بالا رفتن وزن در دوران بارداری می‌شود. خون اضافی که بدن در این دوران پمپاژ می‌کند، وزنش از جفت یا آب دوران بارداری نیز بیشتر است.

6.    ذخیره چربی برای زایمان/ پرستاری (۲.۷ تا ۴ کیلوگرم)
بدن انسان به روش‌های مختلفی برای زمان زایمان آماده می‌شود. یکی از مهم‌ترین فرآیندها ذخیره چربی برای زایمانی ساده‌تر است. بدن برای پرستاری‌های آتی نیز به این چربی نیاز دارد. در طول بارداری، بدن شروع به ذخیره‌سازی چربی می‌کند و وزن مقدار چربی که ذخیره کرده از کودک هم بیشتر می‌شود.

7.    بزرگ شدن رحم (۱ تا ۲.۲ کیلوگرم)
رحم در طول بارداری می‌تواند ۵۰ برابر سایز معمول خود گسترش پیدا کند اما پس از زایمان، دوباره به اندازه طبیعی خود باز می‌گردد. با بزرگ‌شدن رحم، حجم قابل توجهی به وزن دوران بارداری اضافه می‌شود. بزرگ‌شدن رحم ۱ تا ۲.۲ کیلوگرم وزن به دوران بارداری اضافه می‌کند.

رژیم در دوران بارداری؛ آری یا خیر؟
نتايج مطالعات نشان داده است که در زنان چاقی که افزايش وزن در دوران بارداری کمتر از 6 کيلوگرم بوده، مرگ و مير جنين در اواخر بارداری و نوزاد پس از زايمان 2 برابر افزايش داشته است؛ بنابراين دوره بارداری به هيچ‌وجه نبايد زمان کنترل وزن و رژيم گرفتن باشد.

عواقب افزايش وزن بيش از حد در دوران بارداری
گاهی ممکن است فرد پیش از بارداری، چاق نباشد اما در دوران بارداری با افزایش وزن شدیدی روبه‌رو شود که عوارضی به دنبال دارد. چاقی می‌تواند با فشار خون یا دیابت بارداری همراه باشد که هردوی این‌ها به‌طور مستقیم و غیرمستقیم روی جنین اثر می‌گذارد و در هنگام زایمان دردسرساز خواهد بود. اگر چاقی همراه با دیابت قبل از بارداری باشد، ممکن است اختلال در عروق ایجاد شود و این اختلال عروق می‌تواند خون‌رسانی را کاهش دهد و باعث کاهش رشد داخل رحمی جنین شود. افزایش فشار خون نیز حتی می‌تواند باعث جدا شدن جفت و مرگ داخل رحمی جنین شود و در موارد بسیاری مشاهده می‌شود که جنین را زودرس خارج می‌کنند که عوارض زایمان زودرس و مشکلات ریوی ممکن است گریبانگیر کودک شود.

همچنین بعضي از دردها و ناراحتي‌هاي دوران بارداري با افزايش وزن ارتباط دارند. كمردرد و احساس زمختي و بي‌قوارگي از موارد شايع اين عوارض هستند. البته مركز حفظ تعادل به هر حال با اين افزايش وزن سريع تطابق پیدا كرده و مركز ثقل بدن را مجدداً تنظيم مي‌كند.

راهکارهایی برای جلوگیری از افزایش وزن بی‌رویه
راهکارهایی وجود دارد که به زنان باردار کمک می‌کند از افزایش بی‌رویه وزن خود جلوگیری کنند. قبل از هر اقدامی، داشتن يك رژيم غذايي سالم زیر نظر متخصص در طول حاملگي بسيار كمك‌كننده خواهد بود. به‌علاوه مي‌توانيد انواعي از فعاليت‌هاي ورزشي مناسب در دوران بارداري را با نظر پزشك معالج‌تان انجام دهيد.

معمولاً بيشتر مادران در طول 6 هفته پس از زايمان كاهش وزن قابل ملاحظه‌اي پيدا مي‌كنند. بعد از زايمان نيز با يك متخصص تغذيه مشورت كنيد تا در صورت شيردهي رژيم مشخصي را براي شما در نظر بگيرد. به اين ترتيب مقادير زيادي از اضافه وزن دوران بارداري را در مدت زمان مناسب از دست خواهيد داد. با اين حال نبايد انتظار داشته باشيد كه اضافه وزني كه طي 9 ماه ايجاد شده، به‌سرعت كاهش يابد؛ گاهي به همان مدت زمان يا بيشتر نياز داريد تا به وزن اوليه خود باز گرديد.
كد خبر:40178
منبع خبر:مهرخانه
تاريخ خبر:1396/04/03