صفحه اصلي   تماس با ما   نقشه سایت   انگليسي   العربيه   اردو  
نسخه چاپي


حمایت از فرزندخواندگی به‌روز می‌شود/ راه‌اندازی سامانه فرزندخواندگی با هدف تسهیل روند آن


سالانه حدود 1400 کودک از سوی سازمان بهزیستی کشور به خانواده‌ها به عنوان فرزندخوانده سپرده می‌شوند.
حمایت‌های بهزیستی از موضوع فرزندخواندگی از سال 92 با تغییر قانون آن شروع شد و اکنون در آخرین اقدام، سامانه فرزندخواندگی به‌صورت پایلوت در تهران راه‌اندازی شده است.

به گزارش مهرخانه، سالانه حدود 1400 کودک از سوی سازمان بهزیستی کشور به خانواده‌ها به عنوان فرزندخوانده سپرده می‌شوند. به گفته مسؤولان، این رقم در سال‌های اخیر رشد قابل توجهی داشته است که دلیل آن به تسهیل قانون فرزندخواندگی بازمی‌گردد. براساس این قانون که در سال 92 مورد بازنگری قرار گرفت، دختران مجرد بالای 30 سال و خانواده‌های دارای فرزند نیز می‌توانند کودکی را به فرزندخواندگی بپذیرند.

رشد فرزندخواندگی در تهران بالاتر از میانگین کشوری است
به گفته مسئولان سازمان بهزیستی در سال ۹۴ و ۹۵ آمار فرزندخواندگی ۳۰ درصد افزایش داشته است. محمد نفریه، مدیرکل امور کودکان و نوجوانان سازمان بهزیستی کشور تصریح می‌کند که طی سه سال گذشته، از سال 92 بیش از 50 درصد آمار فرزندخواندگی در کل کشور بالا رفته اما در بعضی از استان‌ها مانند تهران این رقم بالاتر از متوسط کشور است.

او این افزایش را نتیجه قانون مصوب سال 1392 می‌داند و معتقد است که هرچه از ابلاغ این قانون می‌گذرد، اجرایی‌تر می‌شود. مثلاً در حال حاضر می‌توان کودکان بدسرپرست را نیز به شکل امین موقت به فرزندخواندگی سپرد. البته در قانون جدید اگر از خانواده‌های کودکان بدسرپرست سلب صلاحیت شود، آن‌ها را به فرزندخواندگی هم می‌دهیم. همچنین خانواده‌های دارای فرزند نیز می‌توانند کودکان را به فرزندخواندگی بگیرند. از دیگر مزایای قانون مصوب سال 1392 این است که سن فرزندخواندگی افزایش پیدا کرد و شرایط روشن‌تر شد.

نگهداری 10 هزار کودک در مراکز بهزیستی
در حال حاضر 590 مرکز نگهداری کودکان بدسرپرست و بی‌سرپرست در کشور وجود دارد که حدود ۱۰ هزار کودک در این مراکز نگهداری می‌شوند و ۱۴ هزار و ۵۰۰ کودک نیز در خانواده‌های جایگزین زندگی می‌کنند و بیش از ۷۵ درصد کودکان بهزیستی بدسرپرست هستند. نفریه می‌گوید که به ازای هر کودک، هفت خانواده متقاضی وجود دارد. اکثر خانواده‌ها کودکی با سن پایین می‌خواهند. به همین دلیل در حال حاضر برای تغییر نگرش در پذیرش فرزند تلاش می‌کنیم خانواده‌ها کودکان با سنین بالاتر و کودکانی که مشکلات و بیماری‌های خفیفی دارند را به فرزندخواندگی بپذیرند.

با وجود صحبت‌های نفریه، حبیب‌الله مسعودی‌فرید، معاون امور اجتماعی سازمان بهزیستی کشور از 9 برابر بودن تعداد والدین دارای صلاحیت پشت نوبت فرزند خواندگی نسبت به کودکانی که در مراکز این سازمان نگهداری می شوند، خبر داد.

شرایط فرزندخواندگی
قانون قبلی فرزندخواندگی در سال 1353 تصویب شده بود اما طی سال‌های اجرای آن، ضعف‌های مختلفی در آن دیده شد تا این‌که در سال 1383 پیش‌نویس قانون جدید توسط بهزیستی و قوه قضاییه تهیه و به مجلس ارائه و در سال 1392 تصویب و ابلاغ شد. قانون جدید، واگذاری کودکان را به خانواده‌ها آسان کرده است.

براساس این قانون کلیه کودکان و نوجوانان نابالغ و نیز افراد بالغ زیر 16 سال که به تشخیص دادگاه، عدم رشد و نیاز آن‌ها به سرپرستی احراز شود را مشروط بر موارد زیر می‌توان به فرزندخواندگی سپرد:

1.    
امکان شناخت هیچ‌یک از پدر، مادر و جد پدری آن‌ها وجود نداشته باشد؛

2.    پدر، مادر، جد پدری و وصی منصوب از سوی ولی قهری آن‌ها در قید حیات نباشد؛

3.    افرادی که سرپرستی آن‌ها به موجب حکم مراجع صلاحیت‌دار به سازمان سپرده شده و تا زمان 2 سال از تاریخ سپردن آن‌ها به سازمان، پدر، مادر، جد پدری یا وصی منصوب از سوی ولی قهری برای سرپرستی آن‌ها مراجعه نکرده باشند؛

4.    هیچ‌یک از پدر، مادر، جد پدری یا وصی منصوب از سوی ولی قهری صلاحیت سرپرستی را نداشته باشند و به تشخیص دادگاه صالح این امر حتی به ضم امین یا ناظر نیز حاصل نشود.

افراد زیر می‌توانند سرپرستی کودکان و نوجوانان را از سازمان بهزیستی درخواست کنند. اولویت در پذیرش سرپرستی به ترتیب با زن و شوهر بدون فرزند، سپس زنان و دختران بدون شوهر فاقد فرزند و در نهایت زن و شوهر دارای فرزند است.

1.    
زن و شوهری که پنج سال از تاریخ ازدواج آن‌ها گذشته باشد و از این ازدواج صاحب فرزند نشده باشند، مشروط به این‌که حداقل یکی از آن‌ها بیش از سی سال سن داشته باشد؛

2.    دختران و زنان بدون شوهر، درصورتی‌که حداقل سی سال سن داشته باشند، منحصراً حق سرپرستی دختران را می‌توانند داشته باشند؛

3.    زن و شوهر دارای فرزند مشروط بر این‌که حداقل یکی از آن‌ها بیشتر از سی سال سن داشته باشد.

شرایط مالی؛ شرطی متغیر نسبت به وضعیت پذیرنده فرزند
تقید به انجام واجبات و ترک محرمات، عدم محکومیت جزایی مؤثر با رعایت موارد مقرر در قانون مجازات اسلامی، تمکن مالی، عدم حجر، سلامت جسمی و روانی لازم و توانایی عملی برای نگه‌داری و تربیت کودکان و نوجوانان تحت سرپرستی، نداشتن اعتیاد به مواد مخدر، مواد روان‌گردان و الکل، صلاحیت اخلاقی، عدم ابتلا به بیماری‌های واگیر یا صعب‌العلاج، اعتقاد به یکی از ادیان مصرح در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران شرایطی است که درخواست‌کنندگان سرپرستی باید داشته باشند.

به گفته مدیر کل امور کودکان و نوجوانان بهزیستی کشور تمکن مالی به معنای ثروتمندبودن فرد نیست، بلکه برخورداری از شرایط مناسب و مساعد برای زندگی کودک مهم است. به فردی که در محل فرهنگی نامناسب زندگی می‌کند، خانه‌ای نمور دارد یا نمی‌تواند مسایل زندگی خود را پوشش دهد، فرزندی تعلق نمی‌گیرد. فردی که درآمد متوسط و خانه‌ای نسبتاً خوب دارد، باسواد است، بافرهنگ است و شرایط اجتماعی خوبی دارد، می‌تواند فرزندخوانده داشته باشد. فرد باید یک‌سوم اموال را به شکل محضری به نام کودک بزند یا درصورتی‌که بهزیستی بپذیرد، خود را بیمه عمر به نفع کودک کند.

دخترانی که می‌توانند دختردار شوند
پس از اصلاح قوانین دختران و زنان بدون شوهر، درصورتی‌که حداقل 30 سال سن و سایر شرایط مانند اشتغال و بیمه را داشته باشند، می‌توانند منحصراً حق سرپرستی دختران را داشته باشند. البته به گفته مسؤولان سازمان بهزیستی سپردن فرزند به این گروه، در اولویت دوم قرار دارد و موارد پراکنده‌ای از دختران مجرد در کشور خواهان فرزندخوانده هستند؛ البته نمی‌توان سرپرستی تمام کودکان را به دختران مجرد داد. تعدادی از کودکان بهزیستی سن‌شان بالاتر می‌رود، محدودیت‌هایی دارند یا بیماری‌های خاصی دارند که آن‌ها به فرزندخواندگی دختران مجرد سپرده می‌شوند.

ازدواج این دختران نیز در قوانین و آیین‌نامه‌ها پیش‌بینی شده است. اگر این افراد ازدواج کنند و پس از آن تصمیم بر ادامه سرپرستی داشته باشند، وضعیت همسر نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد و در صورت عدم تأیید صلاحیت، کودک به بهزیستی منتقل می‌شود. اما در صورت تأیید، کودک فرزندخوانده هر دو می‌شود.

مادران شاغل، مرخصی می‌گیرند
یکی از دیگر قوانین حمایتی در حوزه فرزندخواندگی به مرخصی دوره مراقبت برای زنان شاغل مربوط می‌شود. اسفندماه سال گذشته عبدالرحیم تاج‌الدین، مدیرکل دفتر حمایتی و توانمندسازی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی از فراهم‌شدن امکان استفاده از مرخصی دوره مراقبت برای مادران شاغلی که کودکی را از بهزیستی به فرزندخواندگی قبول می‌کنند خبر داد. به گفته او طبق ماده 67 قانون تأمین اجتماعی مدت این مرخصی دوره مراقبت یا کمک‌بارداری موقت، 84 روز است و مشمول زنانی می‌شود که کودکانی تا سن زیر سه سال را از بهزیستی به حضانت گرفته باشند. این بخشنامه از ابتدای اسفندماه 95 توسط سازمان تأمین اجتماعی ابلاغ شده و لازم‌الاجراست.

مراحل پس از پذیرش سرپرستی
پس از طی مراحل قانونی و به فرزندخواندگی گرفته‌شدن کودک نیز مراقبت‌هایی انجام می‌شود. سازمان بهزیستی موظف است در طول دوره سرپرستی، نظارتی روی کودک و سرپرست داشته باشد. بر این اساس پس از تحویل کودک به خانواده در طول دوره آزمایشی (6 ماهه) باید وضعیت کودک در خانواده فرزندپذیر در ماه اول، هفته‌ای یک‌بار و در ماه‌های بعد به‌صورت ماهیانه استمرار یابد. پس از حصول اطمینان از پذیرش و تفاهم متقابل کودک و خانواده و تأمین نیازهای مادی و معنوی کودک در خانواده به تشخیص کارشناس، گزارش‌های لازم جهت صدور حکم قطعی به مراجع ذی‌صلاح ارائه شود. در صورت صلاحدید مددکار، این زمان حداکثر به مدت یک‌سال قابل تمدید است. ضمناً پیگیری لازم در مورد انجام تعهدات مالی زوجین نظیر انتقال یک‌سوم اموال، افتتاح حساب پس‌انداز و... توسط نماینده سازمان بهزیستی انجام می‌شود. نظارت و پیگیری باید با دقت نظر کارشناسی به شیوه‌ای انجام شود که به انسجام خانواده و حفظ ارتباط کودک با خانواده خدشه‌ای وارد نکند.

اگر با فرزندخوانده سوءرفتاری صورت گیرد، بهزیستی چه می‌کند؟
به گفته مسؤولان سازمان بهزیستی در مواردی که گزارش‌هایی مبنی بر سوءرفتار با فرزندخوانده اخذ شود، مددکار پیگیری‌کننده می‌تواند ضمن در نظر گرفتن مصالح کودک، جهت بررسی وضعیت او به هر طریق ممکن مداخله کرده و نسبت به رفع یا ارائه گزارش به کمیته فرزندخواندگی استان جهت تصمیم نهایی اقدام کند. در هر زمان که با تشخیص مددکار اجتماعی پیگیری‌کننده، ادامه زندگی کودک در خانواده به مصلحت کودک یا خانواده نباشد، پس از بررسی و تأیید کمیته شبه‌خانواده استان، مراتب به مراجع قضایی اعلام می‌شود. پس از یک سال از تاریخ صدور حکم قطعی سرپرستی دائم، در راستای حفظ منافع کودک و خانواده، مددکار پیگیری‌کننده باید وضعیت کودک را ترجیحاً به‌صورت نامحسوس بررسی و پیگیری کند.

وضعیت هویتی و شناسنامه‌ای فرزندخوانده‌ها
براساس گفته‌های مدیر کل امور کودکان و نوجوانان بهزیستی کشور چنان‌چه کودک یا نوجوان تحت سرپرستی دارای سند سجلی باشد، اداره ثبت احوال مکلف است در صورت مشخص‌بودن والدین واقعی او، مراتب را در سند سجلی ثبت و یا حسب مورد مشخصات ناقص والدین را تکمیل و سپس مفاد حکم سرپرستی را برای کودک یا نوجوان تحت سرپرستی صادر کند. اگر کودک یا نوجوان تحت سرپرستی فاقد سند سجلی باشد، اداره ثبت احوال نسبت به تنظیم سند سجلی برابر مفاد حکم سرپرستی اقدام و شناسنامه با مشخصات زوجین سرپرست یا سرپرست منحصر با درج توضیحات لازم صادر خواهد کرد. این سند حسب مورد باید به امضای زوجین سرپرست یا سرپرست منحصر برسد. در مورد سرپرست منحصر، شناسنامه کودک یا نوجوان تحت سرپرستی با مشخصات کامل سجلی سرپرست منحصر و نام کوچک پدر فرضی به پیشنهاد سرپرست منحصر صادر خواهد شد. نام‌خانوادگی کودک یا نوجوان تحت سرپرستی، حسب مورد همان نام‌خانوادگی سرپرست زوج یا سرپرست منحصر خواهد بود.

سامانه فرزندخواندگی؛ مسیری هموارتر برای تقاضای فرزندخواندگی
سازمان بهزیستی در آخرین اقدام خود، سامانه فرزندخواندگی را افتتاح کرد تا زوجین متقاضی بتوانند راحت‌تر از گذشته برای فرزندخواندگی ثبت نام کنند. به گفته انوشیروان محسنی بندپی، رئیس سازمان بهزیستی کشور این طرح به صورت پایلوت در تهران اجرا می‌شود و پس از گذراندن فاز آزمایشی به سرعت در سراسر کشور اجرایی خواهد شد. این سامانه برای سه گروه از متقاضیان راه‌اندازی شده است؛ افرادی که صاحب فرزند نمی‌شوند، خانواده‌هایی که یک فرزند دارند و در مرحله سوم نیز دختران مجرد بالای 30 سال می‌توانند برای ثبت‌نام و تقاضای فرزندخواندگی در این سامانه اقدام کنند. افتتاح سامانه فرزندخواندگی از مراجعات حضوری و بوروکراسی اداری جلوگیری می‌کند و متقاضیان راحت‌تر از گذشته می‌توانند روال فرزندخواندگی را طی کنند. در حال حاضر واگذاری فرزند به خانواده‌های متقاضی، سه ماه زمان می برد که نسبت به گذشته کوتاه‌تر شده است.
كد خبر:40698
منبع خبر:مهرخانه
تاريخ خبر:1396/06/27