صفحه اصلي   تماس با ما   نقشه سایت   انگليسي   العربيه   اردو  
نسخه چاپي


روند اهدای جنین در کشور


روزانه 40 زوج در تهران برای دریافت جنین مراجعه می‌کنند
براساس آمار، ماهانه بالغ بر 40 زوج به‌منظور گرفتن گواهی سلامت برای دریافت جنین مراجعه می‌کنند که در اغلب موارد هم مشکل خاصی برای اخذ این گواهی ندارند. زیرا خودشان نسبت به شرایط آگاهی دارند. زوجینی که گواهی سلامت نمی‌گیرند، معمولاً دارای بیماری‌های مسری، اعتیاد، بیماری‌های خاص و صعب‌العلاج هستند و در نامه‌ای که برای دادگاه ارسال می‌شود، این نکات مطرح می‌شود.

زوجینی که در انتظار داشتن یک فرزند پله‌های مراکز درمان ناباروری را بالا و پایین می‌روند، با شنیدن اصطلاح آزواسپرم (صفر بودن تعداد اسپرم) امیدشان به ادامه راه از بین می‌رود. اما امروزه مسیرهای جایگزین دیگری برای افراد ایجاد شده که یکی از آن‌ها استفاده از جنین اهدایی است؛ هدیه‌ای در ظاهر کوچک.

به گزارش مهرخانه، زندگی حدود سه میلیون زوج نابارور در کشور که عموماً نیز به دنبال درمان ناباروری خود هستند، مسیری را ایجاد می‌کند که متخصصان این امر همواره در تلاش برای حل مشکل ناباروری باشند. یکی از راه‌های درمان ناباروری اهدای جنین است که سابقه 14 ساله در ایران دارد. زمانی که جنین حاصل از لقاح خارجی تخمک و اسپرم زوج دیگری باشد و سپس به رحم دیگری منتقل شود، فرآیند اهدای جنین اتفاق افتاده است.
 

مردان نابارور و بیماران ژنتیک؛ گروه‌های متقاضی اهدای جنین
تمام افراد نابارور نمی‌توانند از این روش استفاده کنند بلکه اهدای جنين در دو مورد انجام مي شود؛ در مواردي كه مشكل ناباروري مربوط به مرد است و مرد قادر به توليد اسپرم نيست (نه در نمونه مایع منی و نه در بیوپسی بیضه‌ها)؛ در این صورت با توجه به ممنوعيت اهدای اسپرم از نظر تعدادی از فقها، ناگزير بايد از اهدای‌ جنين استفاده شود. گروه بعدی بیمارانی هستند که احتمال انتقال بیماری‌های ژنتیکی به نسل بعد را دارند.
 


اهدای جنین؛ قانونی برای سال 82
سال 82 بود که قانون اهدای جنین با کمبودهای بسیاری تصویب شد. این قانون با عنوان «نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور» به مراکز ناباروری اجازه داده که جنین‌های حاصل از تلقیح خارج از رحم زوجین قانونی و شرعی را به رحم زنانی که به دلیل مشکل خود یا همسرشان بارور نمی‌شوند، منتقل کنند. پس از تصویب قانون، وزارت بهداشت آیین‌نامه اجرایی آن را ابلاغ کرد. براساس این آیین‌نامه بیشترین تکلیف برای مراکز تخصصی درمان ناباروری در نظر گرفته شده است. این مراکز موظفند اقدامات درمانی مناسب را به زوجین ارایه دهند و در صورتی‌که به نتیجه نرسید و شرایط لازم را برای دریافت جنین اهدایی داشتند، آن‌ها را برای دریافت مجوز قانونی به دادگاه خانواده معرفی کنند.

دادگاه خانواده باید مجوز دریافت جنین را صادر کند
با وجود این‌که بیشترین حجم کاری بر عهده مراکز درمان ناباروری است اما دادگاه‌های خانواده و پزشکی قانونی نیز در این میان نقش دارند.

قانون، دریافت جنین اهدایی را منوط به شرایطی کرده است؛ در درجه اول زوجین بنا به گواهی معتبر پزشکی، امکان بچه‌دارشدن نداشته باشند و زن امکان دریافت جنین را داشته باشد (رحم سالمی داشته باشد). همچنین صلاحیت اخلاقی زوجین، محجور نبودن زوجین، عدم ابتلای زوجین به بیماری‌های صعب‌العلاج و اعتیاد و تابعیت جمهوری اسلامی ایران موضوعاتی است که دادگاه بررسی می‌کند و در صورت احراز صلاحیت زوجین به آن‌ها مجوز قانونی دریافت می‌دهد.

پزشکی قانونی سلامت جسمی و روحی فرد را ارزیابی می‌کند
دادگاه، بررسی وضعیت سلامت جسمی و روحی متقاضیان دریافت جنین را به پزشکی قانونی احاله می‌کند. به منظور آگاهی از روند این مسیر به سراغ دکتر محمدحسین میرجلیلی، رییس اداره پزشکی قانونی معاینات مرکزی تهران رفتیم. او در گفت‌و‌گو با مهرخانه تصریح کرد: در سازمان پزشکی قانونی کشور مواردی که دادگاه بخواهد مانند بررسی وضعیت سلامت جسمی و روحی، عدم ابتلا به بیماری‌های صعب‌العلاج و عدم اعتیاد به مواد مخدر و الکل مورد بررسی قرار می‌گیرد. فرآیند بررسی این موارد حدود 3 یا 4 روز تا 2 هفته زمان می‌برد.

در صورتی‌که زوجین دریافت‌کننده از نظر جسمی و روحی مشکلی نداشته باشند، پزشکی قانونی طی نامه‌ای این موضوع را به اطلاع دادگاه می‌رساند و زمانی که دادگاه صلاحیت دریافت جنین اهدایی را احراز کرد، نامه مجوز را به مراکز درمان ناباروری می‌دهد. بر طبق قانون این مراکز باید نامه دادگاه را دریافت و نگهداری کنند.

ماهانه 40 زوج مراجعه می‌کنند
تعداد مراجعه‌کنندگان به پزشکی قانونی می‌تواند نشان دهد که چه تعداد زوج، متقاضی دریافت جنین اهدایی هستند.

رییس اداره پزشکی قانونی معاینات مرکزی تهران با اشاره به این موضوع گفت: براساس آمار، ماهانه بالغ بر 40 زوج به‌منظور گرفتن گواهی سلامت برای دریافت جنین مراجعه می‌کنند که در اغلب موارد هم مشکل خاصی برای اخذ این گواهی ندارند. زیرا خودشان نسبت به شرایط آگاهی دارند. زوجینی که گواهی سلامت نمی‌گیرند، معمولاً دارای بیماری‌های مسری، اعتیاد، بیماری‌های خاص و صعب‌العلاج هستند و در نامه‌ای که برای دادگاه ارسال می‌شود، این نکات مطرح می‌شود.

چه کسانی می‌توانند جنین اهدا کنند؟
مراکز درمان ناباروری می‌توانند بانک اهدای جنین داشته باشند. مرکز مدیریت پیوند وزارت بهداشت‌، درمان و آموزش پزشکی موظف است طبق‌دستورالعمل‌های وزارت یادشده نسبت به دریافت‌، نگهداری و انتقال جنین نظارت دقیق اعمال کند.

طبق توضیحات پژوهشگاه رویان منابع عمده اهدای جنین عموماً از دو گروه است؛ یکی زوج‌های ناباروری که طی سیکل درمانی میکرواینجکشن باردار شده‌اند و تعداد جنین‌های تشکیل‌شده بیشتر از تعداد جنین‌های انتقالی بوده و تمایلی به استفاده از جنین‌های منجمد خودشان ندارند. دومین گروه از اهدای تخمک و اسپرم یک زوج دیگر که مشکل نازایی ندارند و تمایل به اهدای جنین دارند.
 


محرمانگی و توجه به ادیان، اصلی در اهدای جنین
دکتر میرجلیلی درباره ارزیابی‌هایی که درخصوص اهداکنندگان انجام می‌شود، گفت: براساس آیین‌نامه شرایط زوج‌های اهداکننده کاملاً توسط مراکز ناباروری احراز می‌شود؛ اصل محرمانگی در کلیه مراحل اهدای جنین و انتقال آن لازم‌الاجراست. این مراکز به ارزیابی اهداکننده‌ها در زمینه‌های سلامت متعارف جسمی و روحی، ضریب هوشی مناسب، عدم اعتیاد و نداشتن بیماری‌های صعب‌العلاج می‌پردازند.

مراکز درمان ناباروری موظف هستند در اهدای جنین اطلاعات اهداکننده و دریافت‌کننده را محرمانه نگه دارند؛ براساس اطلاعات پژوهشگاه رویان منظور از ناشناس‌بودن این است که تا سن 18 سالگی فرزند حاصل از اهدای جنین، زوج داوطلب و زوج نابارور همدیگر را نشناسند و فقط در صورت درخواست فرزند، هویت پدر و مادر ژنتیکی را به او اعلام کنند. از دیگر نکاتی که این مراکز موظفند به آن توجه کنند، دین طرفین است؛ به عنوان مثال جنین مسلمان باید به زوج مسلمان اهدا شود.
 

احتمال بالای 30 درصد حاملگی با اهدای جنین
به گفته متخصصان هرچه سن زوجین کمتر باشد، نتیجه اهدای جنین بهتر خواهد بود. از نظر علمی حداکثر سن زوجین برای اهدای جنین 35- 30 سال است و بسیار مهم است که از تاریخ قطع شیردهی زن اهداکننده حداقل 2 سال گذشته باشد. میزان موفقیت این روش بستگی تنگاتنگی با زوج‌های نابارور دارد، اما می‌توان برای آن احتمال بالای 30 درصد حاملگی را قائل شد. با این وجود شرایط ویژه‌ای برای اهداکنندگان و دریافت‌کنندگان جنین در نظر گرفته می‌شود.

تعیین تکلیف کلی قانون برای والدین
قانون «نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور» اشاره‌ای به مسأله نسب و حقوق و تکالیف فرزند- والدی فرزند ناشی از اهدای جنین کرده است اما به‌طور جزیی به این موضوع نپرداخته است. براساس قانون "وظایف و تکالیف زوجین اهداگیرنده جنین و طفل متولدشده از لحاظ نگهداری، تربیت، نفقه و احترام، نظیر وظایف و تکالیف اولاد و پدر و مادر است". این نگاه و تعیین تکلیف کلی امکان سوء‌استفاده‌هایی را از این قانون ایجاد می‌کند.

لزوم بازنگری در قانون اهدای جنین
رییس اداره پزشکی قانونی معاینات مرکزی تهران درباره سایر این مشکلات قانون تصریح کرد: به نظر می‌رسد لازم است در این قانون بازنگری‌هایی صورت پذیرد. به‌عنوان مثال اگر یکی از متقاضیان دریافت به دلیل ابتلا به بیماری ایدز خواهان استفاده از این روش باشند (که از لحاظ بهداشتی قابل قبول‌تر است) مجوز لازم دریافت نمی‌کنند. در این مورد اگر زن به‌طور عادی باردار شود، احتمال تولد کودک مبتلا نیز وجود دارد. اهدای جنین مسأله بسیار مهمی است. این موضع ابعاد حقوقی بسیار وسیعی دارد. یکی از این ابعاد در شرایط خاص، موضوع ارث است. لازم است در کنار مجوزهایی که برای اهدای جنین داده شده، در مورد مسائل حقوقی غیرمترقبه تمهیدات و پیش‌بینی‌هایی در نظر گرفته شود.

او با طرح پیشنهاد "اصلاح قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور" گفت: البته اصلاحات باید با بررسی‌های تخصصی و کارشناسی عمیق در ابعاد مختلف انجام شود. درخواست مکتوبی برای اصلاح این قانون نداشتیم اما به‌صورت مشخص در جلسات و تماس‌های فی‌مابین پزشکی قانونی با مراجع قضایی مرتبط با این موضوع و دادگاه امور حسبی که در شهر تهران متولی است، مطرح شده است.
كد خبر:40700
منبع خبر:مهرخانه
تاريخ خبر:1396/06/26