صفحه اصلي   تماس با ما   نقشه سایت   انگليسي   العربيه   اردو  
نسخه چاپي


پیش‌بینی افزایش ابتلا به سرطان دهانه رحم در سال‌های آینده


ویروس HPV ، سلامت زنان را با تهدید مواجه می‌کند؛ زیرا عامل خطر بالقوه‌ای برای ابتلا به سرطان دهانه رحم است.
اطلاعات منتشرشده از سوی وزارت بهداشت نشان می‌دهد امروزه سرطان‌ها به‌عنوان یکی از مهم‌ترین علل فوت زنان شناخته می‌شود. سرطان دهانه رحم نیز با فاصله زیادی از سرطان‌های پستان و روده بزرگ یکی از علل مرگ ناشی از سرطان‌هاست. البته هر سه سرطان مهم قابل پیشگیری، تشخیص زودهنگام و درمان به‌موقع هستند. در این بین زنان در مورد سرطان دهانه رحم نسبت به دو سرطان دیگر اطلاعات کمتری دارند. البته نباید آن را با سرطان رحم اشتباه گرفت.‌

سرطان دهانه رحم یا سرویکس سالانه 500هزار  نفر را در جهان مبتلا می‌کند. رفتارهای پرخطر جنسی یکی از علل عمده زمینه‌ساز ابتلا به این بیماری است. این سرطان از رشد بافت سرطانی بدخیم از ناحیه گردن رحم نشأت می‌گیرد و این بافت به‌طور نامنظم و فزآینده‌ای تکثیر می‌شود.

خونریزی؛ مهم‌ترین علامت سرطان دهانه رحم
شیوع این بیماری عمدتاً در سنین پس از یائسگی بوده و مهم‌ترین مشخصه آن «خونریزی» است که ممکن است این خونریزی پس از یائسگی اتفاق بیفتد یا به‌صورت خونریزی‌های نامرتب، حول‌ و حوش سن یائسگی باشد. در مراحل پیشرفته بیماری، شایع‌ترین علت؛ خونریزی غیرطبیعی واژینال است. فشار یا درد لگنی و تورم پاها نیز از دیگر علایم این بیماری است. ویروس HPV را می‌توان از علل اساسی سرطان دهانه رحم ذکر کرد که دارای انواع پرخطر و کم‌خطر است؛ نوع کم‌خطر آن اغلب باعث زگیل تناسلی شده و نوع پرخطر آن بیشتر تبدیل به سرطان می‌شود. البته هر زنی در طول زندگی خود احتمال ابتلا به این ویروس را دارد که حدود ۹۰ درصد این عفونت‌ها به خودی خود بهبود می‌یابند. سن بالای 50 سال، عدم تجربه زایمان، یائسگی دیرهنگام، چاقی و اضافه وزن بیش از ۱۰ کیلوگرم فرد را در معرض ابتلا به این بیماری قرار می‌دهد.

همه مبتلایان الزاماً دارای عوامل خطر نیستند
با وجود تأثیر عوامل مختلف در ابتلا به سرطان دهانه رحم، مهم‌ترین عامل این سرطان روابط جنسی پرخطر شناخته شده که حاکی از نوعی رفتار اجتماعی است. برای تحلیل وضعیت اجتماعی این موضوع به سراغ دکتر سید علی آذین، متخصص پزشکی اجتماعی، روان‌درمانگر جنسی و عضو هیأت علمی و رییس پژوهشگاه فناوری‌های نوین علوم زیستی جهاد دانشگاهی- ابن سینا رفتیم. او در گفت‌و‌گو با خبرنگار مهرخانه درباره چگونگی ابتلا به سرطان دهانه رحم تصریح کرد: سلول‌های دهانه رحم مثل بسیاری از سلول‌های دیگر بدن می‌توانند دچار تکثیر ناهنجار و نهایتاً حالتی سرطانی شوند. البته عوامل خطری وجود دارند که شانس ابتلا را افزایش می‌دهند ولی همه مبتلایان نیز الزاماً دارای چنین عوامل خطری نیستند.

پیش‌بینی افزایش مبتلایان
او در مورد تغییرات شیوع سرطان دهانه رحم اظهار کرد: به دلیل عدم‌شکل‌گیری یک نظام ثبت سرطان قابل قبول، هنوز نمی‌توان آمار دقیق از بروز (موارد جدید) یا شیوع این بیماری در کشور ارایه کرد و طبیعتاً در خصوص افزایش یا کاهش آن نیز اظهارنظر قطعی ممکن نیست. اما به عللی همچون تغییر ایجادشده در برخی عوامل خطر برای ابتلا، می‌توان پیش‌بینی کرد که طی سال‌های آینده با موارد جدید بیشتری از این بیماری مواجه باشیم و به همین دلیل نیز باید از حالا در خصوص پیشگیری و افزایش آگاهی مردم برنامه‌ریزی کنیم.

مصرف سیگار و احتمال ابتلا به سرطان سرویکس
این متخصص پزشکی اجتماعی با اشاره به عوامل خطر این بیماری تأکید کرد: در خصوص برخی عوامل خطر به دلیل شواهد پژوهشی قوی تقریباً اجماع وجود دارد. مثلاً سیگار کشیدن یکی از این عوامل است. متأسفانه به نظر می‌رسد مصرف سیگار در میان زنان جوان همان‌طور که چندین دهه قبل در کشورهای غربی افزایش نشان داد، حداقل در بعضی طبقات اجتماعی در حال افزایش است. حتی زندگی کردن با یک فرد سیگاری یعنی در معرض دود سیگار قرار داشتن نیز در این موضوع مؤثر است. نقص سیستم ایمنی به هر علت و از جمله ابتلا به بیماری ایدز نیز شانس ابتلا را همانند بسیاری دیگر از سرطان‌ها افزایش می‌دهد.

رابطه جنسی قابل کنترل‌ترین عامل خطر است
آذین به تأثیر رابطه جنسی در ابتلا به این بیماری اشاره کرد و افزود: شاید قابل کنترل‌ترین عامل خطر، به رفتار جنسی افراد مرتبط باشد. مثلاً شروع فعالیت جنسی در سن پایین و همچنین داشتن شرکای جنسی متعدد با افزایش شانس ابتلا همراه است. تماس با HPV یا ویروس پاپیلومای انسانی که انواع خاصی از آن مولد ضایعات زگیلی در اندام جنسی هستند، به شکل جدی با سرطان دهانه رحم رابطه دارند و درواقع شایع‌ترین علت ابتلا به سرطان دهانه رحم تلقی می‌شوند. البته انواعی که ایجاد زگیل می‌کنند، کمتر خطرناک هستند و شاید مشکل اصلی با انواعی باشد که آلودگی به آن‌ها سال‌ها می‌تواند بدون علامت باقی بماند و نهایتاً موجب تغییرات سلولی به سمت بدخیمی شود.

بسیاری از مردان مبتلا به HPV هیچ علامتی ندارند
او ادامه داد: زمانی که فردی شرکای جنسی متعدد دارد، قاعدتاً خود را در معرض احتمال آلودگی بیشتر با این ویروس قرار می‌دهد. از آن‌جایی که بسیاری از مردان مبتلا هیچ علامتی ندارند، هیچ‌کس نمی‌تواند صرفاً با مشخصات ظاهری مطمئن باشد که شریک جنسی او انتقال‌دهنده ویروس نیست. به این ترتیب هرگاه در جامعه‌ای روابط جنسی متعدد و محافظت‌نشده رواج داشته باشد، این ویروس می‌تواند به‌راحتی تعداد قابل توجهی از جمعیت را آلوده کند. ماهیت این ویروس و ضایعات ناشی از آن نیز به نحوی است که حتی استفاده از کاندوم نمی‌تواند همان اثربخشی مورد انتظار برای سایر بیماری‌های منتقل‌شونده از راه تماس جنسی از جمله ایدز را داشته باشد. به همین دلیل هم در کشورهای غربی حداقل برای چهارگونه خطرناک‌تر، واکسن‌هایی تولید شده که توصیه می‌شود همه افراد از دوران نوجوانی آن را تزریق کنند چون شیوع آلودگی در آن جوامع به‌واقع بالا است.

واکسیناسیون HPV در حال حاضر در ایران امکان‌پذیر نیست
رییس پژوهشگاه فناوری‌های نوین علوم زیستی جهاد دانشگاهی درباره استفاده از واکسن در ایران بیان کرد: در جامعه ما به دلایلی هنوز نمی‌توان چنین رویکردی داشت. اول آن‌که به نظر نمی‌رسد شیوع فعلی به اندازه جوامع غربی باشد؛ اگرچه می‌دانیم با تغییر الگوی رفتار جنسی با افزایش شیوع مواجه هستیم. دوم آن‌که هزینه سه نوبت تزریق واکسن برای بخش بزرگی از جامعه هنوز در توان نظام سلامت کشور نیست و شاید توجیه کافی نیز نداشته باشد.

روابط جنسی فرازناشویی در مردان بیشتر است اما ویروس HPV برای زنان آسیب‌زننده‌تر است
آذین با اشاره به لزوم داشتن روابط در چارچوب خانواده گفت: با در نظر گرفتن این موارد، مهم‌ترین توصیه در شرایط فعلی آن است که روابط جنسی در قالب یک رابطه متعهدانه، که در فرهنگ ما ازدواج پذیرفته‌ترین شکل آن است، برقرار شود. در مجموع نیز همیشه بر این نکته تأکید می‌کنم که افراد باید توجه داشته باشند زمانی که با فردی وارد رابطه جنسی می‌شوند، در واقع با همه گذشته جنسی او وارد رابطه شده‌اند و لذا باید متوجه خطرات احتمالی آن نیز باشند. روابط جنسی بدون تعهد یا روابط جنسی فرازناشویی با فراوانی بیشتری از سوی مردان اتفاق می‌افتد، ولی آلودگی به ویروس HPV در این میان سلامت زنان را به مراتب بیشتر با تهدید مواجه می‌کند؛ زیرا عامل خطر بالقوه‌ای برای ابتلا به سرطان دهانه رحم است.

تغییرات سبک زندگی و تأثیرات آن بر ابتلا به سرطان دهانه رحم
او با اشاره به تأثیرات سبک زندگی در ابتلا به این نوع سرطان تأکید کرد: علاوه بر موارد بالا، شواهدی از تأثیر مسائلی مثل نوع رژیم غذایی بر ابتلا به این بیماری در اختیار نداریم. در زندگی زناشویی نیز مادامی که این رابطه با تعهد اخلاقی هر دو طرف در جریان است و آلودگی قبلی هم وجود ندارد، با انواع تعامل جنسی خطری زوجین را تهدید نمی‌کند. افزایش سن ازدواج نیز به خودی خود تأثیری روی احتمال ابتلا ندارد. اما اگر فرد طی مدت پیش از ازدواج به لحاظ جنسی فعال باشد و به‌ویژه شرکای جنسی متعددی داشته باشد، شانس ابتلا در او بیشتر است.

غربالگری در درمان سرطان دهانه رحم بسیار مؤثر است
این متخصص پزشکی اجتماعی در مورد راهکارهای درمان این بیماری اظهار کرد: خوشبختانه سرطان دهانه رحم از جمله سرطان‌هایی است که بالقوه قابل علاج محسوب می‌شود و در صورت تشخیص به‌موقع پیش‌آگهی خوبی دارد. سیر آرام بیماری و وجود یک آزمون غربالگری بی‌خطر و نسبتاً ساده به نام پاپ اسمیر باعث می‌شود تا بیماری در مراحل اولیه قابل تشخیص باشد و درمان‌های مؤثری نیز قابل ارایه است. در یک دهه اخیر، فناوری آزمایشگاهی امکانات بهتری را نیز فراهم کرده و البته سال‌هاست که غربالگری سرطان دهانه رحم از جمله برنامه‌های نظام مراقبت‌های اولیه بهداشتی در کشور است. به دنبال غربالگری، در موارد مشکوک برای تشخیص قطعی نیاز به بیوپسی از بافت دهانه رحم است. از آن‌جایی که سن شروع و فواصل بین غربالگری در افراد مختلف بر حسب عوامل خطر می‌تواند متفاوت باشد بهتر است زنان با مراجعه به مراکز بهداشتی درمانی شهری یا روستایی زیر نظر دانشگاه علوم پزشکی محل زندگی خود در این زمینه راهنمایی و خدمات لازم را دریافت کنند.

راهکارهایی برای پیشگیری
به گزارش مهرخانه، به گفته متخصصان، تبديل مرحله نهفته این سرطان به فاز تهاجمی آن یک تا دو دهه طول می‌كشد؛ بر همین اساس توجه به انجام تست پاپ‌‌اسمير (نمونه سلولي گردن رحم) اهمیت خود را نشان می‌دهد. با این آزمایش‌های دوره‌ای می‌توان در صورت بروز بیماری، در مراحل زودرس شناسايی و در جهت درمان به‌موقع آن اقدام کرد. تحقیقات نشان می‌دهد از زمان به‌كارگيری تست پاپ‌‌اسمير، مرگ و مير ناشی از اين بيماری به ميزان 70 درصد كاهش يافته است.
 
یک روش دیگر، در بحث پیشگیری علاوه بر انجام تست پاپ‌اسمیر، تزریق واکسن HPV است که به‌ویژه به افراد دارای روابط پرخطر جنسی توصیه می‌شود. با تزریق این واکسن برای سنین بین 14 تا 26 سال به‌خصوص در سنین قبل از ازدواج، می‌توان جلوی سرطان‌‌های احتمالی را گرفت. همچنین عوامل چاقی و اضافه وزن را می‌توان با انجام ورزش حذف کرد.
كد خبر:41141
منبع خبر:مهرخانه
تاريخ خبر:1396/09/05