صفحه اصلي   تماس با ما   نقشه سایت   انگليسي   العربيه   اردو  
نسخه چاپي


موافقان و مخالفان ازدواج دانشجویی چه‌ می‌گویند؟

درباره طرحی که قریب به 20 سال از اجرای آن می‌گذرد


در کنار کسانی که از طرح ازدواج دانشجویی دفاع می‌کنند، افراد معتقدند در صورتي‌كه اين ازدواج‌ها با حمايت خانواده‌ها و مسؤولان روبه‌رو نباشد، سرانجام خوبي نخواهد داشت.

در طی سال‌های اخیر و به سبب تغییرات اجتماعی، با وجود آن‌که شکل ازدواج تغییر کرده، همواره ماهیت و موجودیت آن در جوامع پابرجا مانده است اما در این میان نمی‌توان موانع تحقق ازدواج جوانان را نادیده گرفت. امروزه گسترش شهرنشيني و وجود موانعي چون اشتغال، مسكن و از سوي ديگر افزايش توقعات خانواده‌ها سبب شده كه جوانان براي ازدواج و تشكيل خانواده با مشكلات جدي روبه‌رو باشند و همین امر بر کاهش میزان ازدواج جوانان تأثیر گذاشته است.

طرح ازدواج دانشجویی به عنوان یکی از راهکارهای ترویج ازدواج در میان جوانان و به‌خصوص دانشجویان نخستين‌بار از سوي يكي از اساتيد دانشگاه تهران پيشنهاد شد و اولین جشن ازدواج دانشجويي در سال 76 با كمك نهاد مقام معظم رهبري در دانشگاه شهيد بهشتي و با مشاركت 60 زوج از دانشجويان اين دانشگاه برگزار شد.

اين رويكرد در سال‌هاي بعد و در سايه حمايت نهادهاي مختلف، هداياي بخش‌هاي مختلف دولتي و تبليغات رسانه‌ها به‌ويژه صداوسيما با استقبال بيشتري روبه‌رو شد؛ به گونه‌اي كه شمار ازدواج‌هاي دانشجويي در سال 78 كه حدود هزار نفر بود در سال 81 به 4 هزار مورد رسيد و در حال حاضر در اكثر دانشگاه‌هاي كشور اين طرح در حال اجرا است.

چند درصد ازدواج‌های دانشجویی ماندگار می‌مانند؟
اواخر دی‌ماه سال جاری بود که معاون فرهنگی سیاسی رییس نهاد رهبری در دانشگاه‌ها با بیان این‌که حدود ۴ درصد از ازدواج‌های دانشجویی منجر به طلاق شده است، گفت: ۹۶ درصد ازدواج‌های دانشجویی پایدار و بادوام بوده‌اند.

حجت‌الاسلام مصطفی رستمی با بيان اين‌كه یکی از سیاست‌های نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها آماده‌سازی زمینه‌های ازدواج دانشجویی است، يادآور شد: از سال 1384 که ازدواج دانشجویی ساماندهی شد، تا سال 1395 بر اساس آمارها، موضوع فروپاشی خانواده و یا طلاق در بین این افراد به طرز معناداری پایین است. این امر نشان می‌دهد در شرایطی که یکی از نگرانی‌های اجتماعی بحث طلاق است، مسیر ازدواج دانشجویی می‌تواند الگوی موفقی باشد.

آمار 4 درصد طلاق از جانب این مقام مسؤول در حالی منتشر می‌شود که سال گذشته حجت‌الاسلام محمد محمدیان؛ رییس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها آمار طلاق در ازدواج‌های دانشجویی را تنها 2 درصد اعلام کرد که نسبت به سال‌های پیش از آن افزایشی قابل توجه داشته است؛ چراکه در سال‌های گذشته عموماً آمار طلاق ازدواج‌های دانشجویی زیر 1 درصد اعلام شده بود.

موافقان طرح ازدواج دانشجویی از موفقیت‌آمیز بودن آن دفاع می‌کنند
با گذشت 20 سال که از اجرای طرح ازدواج دانشجویی می‌گذرد هنوز این طرح طرفداران خود را دارد و بسیاری در دفاع از این طرح بیان می‌کنند که در ازدواج‌های دانشجویی انتخاب‌ها عاقلانه‌تر و آگاهانه‌تر صورت می‌گیرد و آمار طلاق در این نوع ازدواج‌ها نسبت به روند رشد طلاق در جامعه، رقم پایین‌تری دارد.

موافقان طرح ازدواج دانشجویی، طرح‌هايي از این قبيل را حركت درستي می‌دانند که در صورتي‌كه با حمايت بيشتر مسؤولان و تسهيلات بيشتري ارائه شود، قدرمسلم مفيد خواهد بود. به گفته این افراد يكي از مزاياي ازدواج دانشجويي اين است كه دانشجو ديگر در حاشيه نيست و با خيال راحت انتخاب خود را انجام مي‌دهد و به اين ترتيب با انگيزه به تحصيل و كار مي‌پردازد.

چرا به موفقیت‌آمیز بودن ازدواج دانشجویی تأکید می‌شود و معیار آن چیست؟
آمارهای مربوط به میزان طلاق در ازدواج‌های دانشجویی و مطالبی که در رابطه با موفقیت‌آمیز بودن این نوع ازدواج‌ها مطرح می‌شود در شرایطی بیان می‌شود که هنوز میزان صحت و دقیق بودن این آمارها و چنین اظهار نظرهایی مشخص نیست. البته مسؤولان ذی‌ربط بارها به دقت آمارهای اعلامی خود در این‌باره و قابل استناد بودن آن‌ها تأکید کردند و منبع استنادهای خود را سازمان ثبت احوال کشور معرفی کرده‌اند؛ به این صورت که اطلاعات از طریق ارسال کد ملی و اسامی دانشجویان بازیابی و بررسی می‌شوند. اما هنوز مشخص نیست که با چه معیارهایی و طی چه بازه زمانی این اطلاعات بازیابی می‌شوند.

صرف‌نظر از این‌که آمارهای ارائه‌شده از سوی مسؤولان این طرح تا چه میزان قابل اتکا و پیگیری است، بایستی معیارهای تفاوت این نوع ازدواج‌ها با سبک‌های دیگر ازدواج مشخص شود. هنوز معلوم نیست که چرا تا این اندازه به موفقیت‌آمیز بودن ازدواج دانشجویی تأکید می‌شود، در حالی‌که حداقل در چند سال گذشته شاهد هستیم که بسیاری از دانشجویانی که در طرح ازدواج دانشجویی شرکت می‌کنند در نوع مراسم و پس از آن در سبک زندگی خود تفاوتی با دیگر زوج‌های جوان ندارند و به همین نسبت می‌توانند در میزان مسائل و مشکلات زندگی، مشترک باشند. اگر معیار ازدواج آسان و زندگی ساده است که بسیاری از این افراد مراسم اصلی خود را بعد از مراسم دانشجویی برگزار می‌کنند که در نوع و سبک آن تفاوتی با دیگران دیده نمی‌شود و تنها موضوعی که نقطه افتراق آنان را رقم می‌زند دریافت تسهیلاتی هرچند جزئی و ناچیز، از سوی دانشگاه و نهادهای مربوطه است.

نباید صرفاً به ارائه تسهیلات حداقلی اکتفا کرد
در کنار کسانی که از طرح ازدواج دانشجویی دفاع می‌کنند و آن را موفقیت‌آمیزتر از ازدواج‌‌های دیگر می‌دانند، افراد دیگری هم هستند که معتقدند هر چند طرح‌هايي همچون ازدواج دانشجويي با هدف تسهيل ازدواج جوانان صورت می‌گیرد اما تجربه نشان داده كه در صورتي‌كه اين ازدواج‌ها با حمايت خانواده‌ها و مسؤولان روبه‌رو نباشد، سرانجام خوبي نخواهد داشت. بنابراین نياز است در ابتدا زمينه شغل و درآمد كافي فراهم شود.

دكتر اصغر کیهان‌نیا، روان‌شناس و استاد دانشگاه درخصوص طرح‌هايي همچون ازدواج دانشجويي در گفت‌وگو با مهرخانه، گفت: من سال‌ها در دانشگاه‌ها در حوزه ازدواج‌های دانشجویی فعالیت کرده‌ام و به شخصه اولین منتقد این‌گونه طرح‌ها بوده‌ام و بارها به مسؤولان پیشنهاد دادم که باید به جای ازدواج دانشجویی، ازدواج آسان ترویج شود و به جوانان کمک کنیم که ازدواج آسان را در پیش گیرند و خودشان این راه را انتخاب کنند نه این‌که صرفاً تسهیلات برای آن‌ها در نظر گرفته شود.

به گفته این استاد دانشگاه، در گذشته نهادهای رهبری در دانشگاه‌ها با دیدی خوشبینانه و با این تصور که در کار خیر حاجت هیچ استخاره نیست، دانشجویان را تشویق به ازدواج می‌کردند و اغلب تحقیقاتی مبنی بر این‌که ازدواج صحیح است یا خیر، انجام نمی‌شود.

دلایلی که باعث گرایش جوانان به ازدواج دانشجویی می‌شود
کیهان‌نیا با اشاره به دلایلی که باعث اقبال جوانان به ازدواج دانشجویی شد، بیان کرد: بسیاری از جوانان به‌واسطه تنگناهایی که در دوران دانشجویی خود با آن مواجه بودند به سمت ازدواج دانشجویی می‌رفتند که تنگناهای عاطفی، نیازهای جنسی و تنگناهای مالی از جمله آن‌هاست.

او در توضیح این نیازها گفت: بسیاری از دانشجویان به دلیل این‌که از خانواده‌های خود دور هستند، احساس نیاز عاطفی‌شان برجسته است و همین نیاز را دلیل کافی برای وابستگی و ازدواج می‌دانند. همچنین از نظر جنسی هم به‌واسطه ازدواج تأمین می‌شوند و از نظر مالی نیز نیازهای اولیه آن‌ها مرتفع می‌شود و سکه بهار آزادی، یخچال و... به آن‌ها تعلق می‌گیرد. در سال‌های ابتدایی زندگی مشترک به دلیل این‌که اکثر دانشجویان در خوابگاه زندگی می‌کنند از لحاظ تأمین مسکن مشکلی ندارند و می‌توانند در خوابگاه‌های متأهلی ساکن شوند اما بعد از دوران دانشجویی با مشکلات یافتن شغل و تأمین مسکن مواجه شده و در این بین ناسازگاری‌ها و مشکلات زندگی مشترک بیشتر خود را نشان می‌دهد و به همین دلیل در سال‌های بعد، طلاق در این افراد بیشتر مطرح می‌شود.

بایستی از لحاظ فرهنگی ازدواج آسان در میان دانشجویان نهادینه شود
به گفته این روان‌شناس، مسؤولان معمولاً نسبت به بروز طلاق در ازدواج‌های دانشجویی چشم‌پوشی می‌کنند و اتفاقاً از موفقیت ازدواج‌های دانشجویی صحبت می‌کنند و بیان نمی‌کنند که اکثر این نوع ازدواج‌ها به طلاق منجر می‌شود. گروهی از ازدواج‌های دانشجویی هم که به طلاق منجر نمی‌شود، به دلیل کمک‌های حمایتی خانواده‌ها زندگی خود را پایدار نگه‌ داشته‌اند ولی اغلب این امکانات حمایتی را از جانب خانواده‌ها نداشتند و با زوج‌هایی روبه‌رو می‌شویم که بعد از فارغ‌التحصیلی در خانه‌های پدر و مادر خود به صورت جداگانه زندگی می‌کنند و همین شرایط، مشکلات زیادی را برای آن‌ها رقم می‌زند و در این بین اگر این زوج‌ها صاحب فرزند شوند نیز بر مشکلات خانوادگی‌شان می‌افزاید.

او افزود: من پیشنهاد کردم که به جای ترویج ازدواج دانشجویی بایستی ازدواج آسان نهادینه شود و بیشتر از این‌که زوجین از لحاظ مادی حمایت شوند، بایستی از لحاظ فرهنگی، مسائلی نهادینه شود تا زوجین بتوانند ازدواج آسان را انتخاب کنند و از طرف دیگر زندگی آسانی را که خالی از چشم و هم‌چشمی‌های بیهوده است در پیش بگیرند.

مشکلات ازدواج‌های دانشجویی تفاوت زیادی با دیگر ازدواج‌ها ندارد
کیهان‌نیا در ادامه در پاسخ به این پرسش که آیا این نوع ازدواج‌ها از لحاظ ماهیت، تفاوتی با دیگر اشکال ازدواج دارد، گفت: ما اصولاً نمی‌توانیم میزان موفقیت الگوهای ازدواج را با یکدیگر مقایسه کنیم و این‌طور نتیجه بگیریم که ازدواج‌های دانشجویی موفق‌تر هستند. ممکن است که مسؤولان برآورد آماری درستی هم نسبت به این مسأله داشته باشند اما معمولاً مشکلات و مسائلی که در انواع ازدواج‌ها ممکن است پیش بیاید، مشترک است و تا جایی‌که مشاهدات نشان می‌دهد مهم‌ترین مسأله این زوج‌ها تأمین مسکن و پیدا کردن شغل است که آن‌ها را به چالش می‌کشد.

عدم رعایت فاصله سن و هم‌کفو بودن
به گفته این روان‌شناس متولیان ازدواج دانشجویی تمایل داشتند که میزان ازدواج‌ها را روی کاغذ افزایش دهند اما معیار صحیح انتخاب همسر دقیقاً به کار برده نمی‌شد. مثلاً ما در آن زمان مخالف این بودیم که سن زن بالاتر از سن مرد باشد اما به این مسائل توجه نمی‌کردند یا این‌که دختر و پسرهای دانشجو زیر 20 سال و در زمانی که تازه وارد دانشگاه می‌شدند بدون آن‌که زمان کافی برای آشنایی با فضا و همکلاسی‌های خود داشته باشند به ازدواج تشویق می‌شدند؛ به طوری‌که اغلب این افراد هنوز فرصت کسب مهارت‌های زندگی را نداشتند و هنوز مراحل بلوغ را به طور کامل طی نکرده بودند.

او افزود: در بخش نیازهای مالی نیز تنها به تسهیلات حداقلی اکتفا شده که کل مشکلات مالی آن‌ها را در بر نمی‌گیرد. چون ازدواج دانشجویی در فضای دانشگاه رخ می‌دهد، معمولاً بعد عاطفی بر عقل و منطق تصمیم‌گیری تأثیر می‌گذارد و اجازه تصمیم درست را از فرد می‌گیرد و به نظر من برای موفقیت‌آمیز بودن این‌گونه طرح‌ها باید این شرایط‌ به درستی رعایت شود.
كد خبر:41516
منبع خبر:مهرخانه
تاريخ خبر:1396/11/10