صفحه اصلي   تماس با ما   نقشه سایت   انگليسي   العربيه   اردو  
نسخه چاپي


کلینیک‌های سلامت خانواده در مسیری جدید گام برمی‌دارند/ وعده‌های جدید برای سال 97


کلینیک‌های سلامت خانواده مراکزی هستند که اصلی‌ترین حوزه فعالیت آنها مربوط درمان اختلالات جنسی و درمان اختلالات عملکرد جنسی است.
حدود هفت سال از بحث‌های جدی در حوزه کلینیک‌های سلامت خانواده می‌گذرد و هر چند سال یک‌بار وعده‌هایی برای راه‌اندازی آن مطرح می‌شود که به سرانجام نمی‌رسد؛ اما براساس اظهارات مسؤولان این‌بار اختلاف نظرها حل شده و در سال 97 شاهد راه‌اندازی این کلینیک‌ها در سطح کشور خواهیم بود.

کلینیک‌های سلامت خانواده یا کلینیک‌های سلامت جنسی مراکزی هستند که تعدادی اندک از آن‌ها طی سالیان گذشته در کشور راه‌اندازی شد و در حال حاضر نیز مشعول به فعالیت هستند؛ اصلی‌ترین حوزه فعالیت این کلینیک‌ها مربوط به مسائل جنسی می‌شود. درمان اختلالات جنسی و درمان اختلالات عملکرد جنسی دو مقوله مهم در شرح وظایف این مراکز است. در ادامه مسیر فعالیت این کلینیک‌ها، وزارت بهداشت و معاونت امور زنان و خانواده وقت تا سال 95 به دنبال گسترش آن در سطح کشور بودند اما با طرح صحبت‌های متناقض مسؤولان، مشخص شد که این وعده‌ها به سرانجام نرسیده است. پس از آن نیز راه‌اندازی کلینیک‌ها به فراموشی سپرده شد و مسؤولان اظهار نظری در این زمینه نمی‌کردند؛ البته کلینیک‌هایی مانند شاهد، ابن‌سینا و هلال احمر که پیشتر شروع به کار کرده بودند، همچنان به فعالیت خود ادامه دادند.


پایان دولت دهم؛ اولین زمان مطرح‌شده برای شروع به کار کلینیک‌ها
ارزیابی راه‌اندازی این کلینیک‌ها مربوط به اوایل دهه 80 است اما خبر راه‌اندازی آن به سال 91 بازمی‌گردد که در آذرماه آن سال زهرا سجادی، معاون امور خانواده مرکز امور زنان و خانواده وقت چنین خبری را مطرح کرد. به گفته او کلینیک‌های سلامت خانواده با همکاری و تعامل وزارت بهداشت و درمان ایجاد و در استان‌های مختلف کشور راه‌اندازی خواهند شد. او معتقد بود که راه‌اندازی کلینیک سلامت خانواده می‌تواند در رفع چالش‌ها و به‌خصوص مرتفع کردن معضلات خاص خانواده‌ها مؤثر واقع شود.

چندماه بعد در فروردین 92 سجادی اعلام کرد که اساسنامه کلینیک سلامت خانواده در سال 91 تصویب و افتتاح این کلینیک‌ها تا پایان دولت دهم در دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور انجام می‌شود.

با وجود وعده‌های او، تا پایان دولت دهم خبری از راه‌اندازی نشد. از سویی اواخر دولت وزیر بهداشت تغییر کرد و همین امر به‌عنوان دلیلی برای به تعویق افتادن شروع به کار کلینیک‌ها مطرح شد؛ چراکه پس از جابه‌جایی وزیر، مدیران میانی نیز تغییر کردند. طولانی‌شدن پروسه آشنایی مدیران جدید با این موضوع با پایان کار دولت دهم هم‌زمان شد.

دولت یازدهم و 2 سال بی‌خبری از وضعیت کلینیک‌ها
با تغییر دولت، راه‌اندازی این کلینیک‌ها برای مدتی پیگیری نشد. نهایتاً پس از 2 سال از روی کار آمدن دولت یازدهم، در اردیبهشت‌ماه سال 94 زمزمه‌های راه‌اندازی این کلینیک‌ها بار دیگر شنیده و مردادماه همان سال نیز وعده‌های مسؤولان شروع شد. اطهره نژادی، معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی معاونت امور زنان و خانواده از راه‌اندازی کلینیک‌های سلامت خانواده در سال 94 به‌صورت پایلوت در ۹ استان کشور با همکاری وزارت بهداشت خبر داد.

جزئیات پیش‌بینی شده برای فعالیت کلینیک‌ها
براساس اظهارات مسؤولان قرار بود این کلینیک‌ها در مراکز استان‌ها شروع به کار کنند و در آن‌ها تخصص‌های مختلفی که برای یک خانواده پایدار مورد نیاز است مانند خدمات پزشکی، مشاوره حقوقی و روان‌شناسی و حتی مشاوره در زمینه مسائل شرعی ارائه شود. همچنین در این کلینیک‌ها از تخصص افرادی استفاده می‌شود که علاوه بر برخورداری از دانش مربوطه، متأهل بوده و حداقل 40 سال سن داشته باشند. از طرفی در برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده مقرر شد کلینیک‌های سلامت خانواده درون پلی‌کلینیک‌های تخصصی دانشگاه‌های علوم پزشکی دایر شوند تا مردم برای رفت و آمد هم نگران عرف و هنجارها نباشند و این امنیت خاطر را داشته باشند که کنجکاوی در مورد حریم خصوصی زندگی آن‌ها انجام نمی‌شود. استان‌های مشهد، اصفهان، آذربایجان شرقی، شیراز، البرز، کرمان، ایلام، اهواز و تهران از جمله استان‌های انتخابی برای طرح پایلوت بودند.

سال 94 و 95 همراه با اظهارات ضد و نقیض
نیمه دوم سال 94 پر بود از وعده‌هایی که خبر از راه‌اندازی 9 تا 15 مرکز تا پایان سال در شهرهای مختلف می‌دادند. در این میان محمد اسلامی، رییس وقت اداره سلامت خانواده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی پا را فراتر گذاشت و از پیش‌بینی راه‌اندازی این مراکز در 44 دانشگاه علوم پزشکی در سال 95 خبر داد. در همین زمان، اختلاف‌نظرها در زمینه نام این مراکز مطرح شد؛ گروهی بر مرکز سلامت جنسی و گروهی بر مرکز سلامت خانواده تأکید داشتند. در این میان عنوان کلینیک سلامت زناشویی نیز مطرح شد.

با وجود وعده‌های بسیار وزارت بهداشت و معاونت امور زنان تا پایان سال 94 هیچ کلینیکی راه‌اندازی نشد و علت آن از سوی مسؤولان وزارت بهداشت آماده نبودن زیرساخت‌ها عنوان شد. در این زمان تناقض‌گویی‌ها شروع شد. یک ماه پس از اظهارنظر مسؤولان وزارت بهداشت، در اوایل سال 95 مسؤولان وقت معاونت امور زنان در 2 اظهارنظر متفاوت از راه‌اندازی 13 و 17 کلینیک درمان اعتیاد خبر دادند.

مردادماه همان سال بار دیگر معاون برنامه‌ریزی و هماهنگی معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری اعلام کرد که کلینیک‌های سلامت خانواده و جنسی با توجه به اولویت‌های‌ شورای عالی انقلاب فرهنگی، قرار است از اوایل نیمه دوم سال جاری شروع به‌کار کنند. بر اساس موافقت‌نامه با وزارت بهداشت، یک بسته خدمتی باید تدوین شود که شامل راهنمای ارایه خدمت در کلینیک‌های سلامت خانواده، نظام پایش و ارزیابی ارایه خدمت در کلینیک‌ها، آیین‌نامه اخلاقی کارکنان در کلینیک‌ها، طراحی سیستم بومی کدگذاری برای ایجاد حداکثر محرمانگی و امنیت اطلاعات در پرونده‌های کلینیک‌های سلامت خانواده و جنسی و استانداردهای خدمت در کلینیک سلامت و خانواده است. همچنین مقرر شد با انجام مصاحبه، 10 نفر به عنوان ارایه‌دهندگان خدمت در هر کلینیک مشخص شده و در مجموع 170 نفر به‌عنوان ارایه‌دهنده خدمت جذب می‌شوند. بسته‌های خدمتی را نیز بایستی یکی از واحدهای زیرمجموعه دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران تدوین کند. این بسته‌ها در اختیار مصاحبه‌شوندگان برگزیده قرار می‌گیرد و آنان ارایه مشاوره تخصصی را بر اساس همین بسته‌ها از آغاز نیمه دوم سال جاری آغاز می‌کنند.

براساس اظهارات اطهره نژادی در آن زمان، کلینیک‌های سلامت خانواده و جنسی در دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران، البرز، خراسان رضوی، گیلان، قم، مازندران، کرمانشاه، مرکزی، اصفهان، فارس، خوزستان، کرمان، ایلام، کاشان، ایران، شهید بهشتی و آذربایجان شرقی قرار بود راه‌اندازی شود.

لزومی برای راه‌اندازی کلینیک‌ها وجود ندارد
ورود شورای عالی انقلاب فرهنگی به موضوع و مشخص شدن جزئیات فعالیت این کلینیک‌ها، چنین تصوری را ایجاد کرد که راه‌اندازی آن به سمت قطعی‌شدن می‌رود اما پس از چندی، با اظهارات احمد حاجبی، مدیرکل وقت سلامت روان وزارت بهداشت مشخص شد همچنان اختلاف نظر و سلیقه در راه‌اندازی وجود دارد. حاجبی لزومی برای این اقدام ندید و راه‌اندازی چنین کلینیک‌هایی را مساوی با انگ‌زدن به افراد دانست. او معتقد بود هرکسی بخواهد می‌تواند این کلینیک‌ها را ایجاد کند اما نبودش مساوی نبود متخصص در این حوزه نیست.

پس از آن مسؤولان وزارت بهداشت پاسخی مشخص به وضعیت این کلینیک‌ها ندادند اما در اتفاقی جالب توجه و عجیب، شهیندخت مولاوردی، معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری در دولت یازدهم، راه‌اندازی 17 کلینیک را به‌عنوان دستاوردهای خود در دولت یازدهم مطرح کرد!


شروع مجدد بحث راه‌اندازی کلینیک‌ها
با گذشت این تناقض‌گویی‌ها و عدم پاسخ‌دهی مسؤولان وزارت بهداشت به‌عنوان اصلی‌ترین متولی این کلینیک‌ها، رفته‌رفته این موضوع کمرنگ شد تا بار دیگر در بهمن‌ماه امسال معصومه ابتکار، معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری در نشستی با مشاوران امور زنان و خانواده وزارت بهداشت بر لزوم پیگیری جدی ایجاد کلینیک‌های سلامت خانواده در کشور تأکید کرد. به گفته او کلینیک‌های سلامت جنسی در صورتی‌که فعال شوند می‌توانند نقش مهمی در حفظ نشاط و پایداری خانواده‌ها ایفا کنند. زیرا بخشی از آموزش‌های قبل، حین و بعد از ازدواج مورد نیاز خانواده‌ها از طریق این کلینیک‌ها به مردم منتقل می‌شود.

او اظهار امیدواری کرد که مسؤولان وزارت بهداشت در این دوره، فعال‌شدن کلینیک‌های جنسی را دنبال کنند زیرا مسأله آسیب‌های خانواده ایرانی جدی است و نباید این مسائل را دست کم بگیریم. برقراری نشاط و سلامت جسمی و روحی - روانی در کشور ابعاد کلانی دارد و به سیاست‌های کلان کشور مربوط می‌شود و هرچه ارتباط افراد جامعه در خانواده‌ها مستحکم‌تر شود و اعتماد به نفس مردم با دریافت آموزش مهارت‌های زندگی بالاتر برود، آسیب‌های اجتماعی در کشور کمتر می‌شود.

اظهارات ابتکار منجر به این شد که یکی از بندهای تفاهم‌نامه مابین وزارت بهداشت و معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری به پیگیری و راه‌اندازی برنامه موفق کلینیک‌های سلامت خانواده و رفع موانع در این زمینه اختصاص یابد.

اختلاف نظر در زمینه محتوای آموزشی
درباره چرایی عدم‌راه‌اندازی این کلینیک‌ها طی سال‌های گذشته و موانع موجود در راه آن به سراغ دکتر ساره محمدی، مشاور وزیر بهداشت در امور زنان و خانواده رفتیم. او در پاسخ به خبرنگار مهرخانه گفت: یکی از مواردی که با معاونت بهداشت پیگیری کردیم، بحث راه‌اندازی کلینیک‌ها و پیگیری احداث‌شان در استان‌های دیگر است. در زمینه محتوای بسته‌های خدماتی که در این کلینیک‌ها باید ارایه می‌شد، اختلاف نظر وجود داشت. تا جایی‌که اطلاع دارم مشکلات محتوایی حل شده است. امیدواریم به‌زودی با پیگیری‌ها و هماهنگی‌هایی به نتیجه برسد؛ زیرا واقعاً جای خالی آن در هر منطقه، شهر، شهرستان و مرکز استانی احساس می‌شود که افراد متعهد و دارای اطلاعات کافی به مردم آگاهی دهند. بسیاری از اوقات مشکل ما این است که مردم به افراد غیرمتعهد مراجعه می‌کنند. این افراد غیرمتعهد براساس باورهای خود و گاهی سوگیرانه اطلاعاتی می‌دهند و نه تنها مشکل مراجعه‌کننده حل نمی‌شود بلکه معضلات دیگری نیز به آن اضافه می‌شود. معاونت بهداشتی در زمینه گسترش کلینیک‌ها مصمم است.

به دنبال حفاظت از 5 سال ابتدایی زندگی هستیم
به گفته او فعالیت این کلینیک‌ها، بیشتر در حوزه جوانان برای بعد از ازدواج است و برخی مشاوره‌ها، قبل از ازدواج صورت خواهد گرفت که بتوان از 5 ساله ابتدایی ازدواج که بیشتر طلاق‌ها در آن سال‌ها انجام می‌شود، محافظت کرد تا آمار طلاق کاهش یابد.

مشاور وزیر بهداشت در امور زنان و خانواده افزود: نمی‌توانم زمانی را برای گسترش این کلینیک‌ها اعلام کنم؛ زیرا مشکلاتی مطرح بود و تا بسته خدمت تدوین شود، رفت و برگشت‌های بسیاری داشت. از طرف وزارت بهداشت تقریباً کارها انجام شده است و امیدواریم در سال آینده شاهد بازگشایی تعدادی از کلینیک‌ها باشیم.

اتفاق نظر برای ورود به موضوع کلینیک‌ها
براساس اظهارات محمدی برخی نهادها روی محتوا و سرفصل‌های آموزشی نظراتی داشته‌اند. او بیان کرد که برخی نهادها روی آموزه‌ها و سرفصل‌هایی که تصمیم به ورود داریم، نظراتی داشتند که تلاش شد آن نظرات نیز جلب شود. در حال حاضر دیدگاه مثبت وجود دارد. همه به اتفاق نظر رسیده‌اند که این موضوع نیاز به ورود دارد. نحوه ورود و گفتمان آن جای بحث داشت که تلاش کردیم نظرات را به هم نزدیک کنیم. نوید می‌دهم که سال آینده حرف‌های خوبی داشته باشیم.

به گزارش مهرخانه، ارایه زمانی برای شروع به گسترش کلینیک‌های سلامت خانواده و به سرانجام نرسیدن آن مهم‌ترین روایتی است که می‌توان از اتفاقات چند سال اخیر مربوط به این کلینیک‌ها ارایه کرد. با این وجود این‌بار نیز منتظر نتیجه وعده‌های مسؤولان وزارت بهداشت خواهیم بود.
كد خبر:41644
منبع خبر:مهرخانه
تاريخ خبر:1396/11/29